In België hebben we het geluk te kunnen beschikken over een gevarieerde en overvloedige voeding. Toch toont onderzoek aan dat heel wat mensen zeer onevenwichtig eten. Waarom een dergelijke vaststelling? Uiteraard heeft iedereen een andere voedingsopvoeding gekregen en persoonlijke smaken ontwikkeld. Wat echter vooral de oorzaak zou zijn, is onze moderne, stresserende en gehaaste levenswijze die ons in de richting duwt van te snel en te rijk eten. Heel wat mensen denken ook – ten onrechte – dat alle dagen goed eten heel duur uitvalt! Met de Stichting hebben we besloten om die denkbeelden te ontkrachten. Vandaar ons boekje “Lekker en gezond!” dat 70 recepten en een boel tips bevat om dagdagelijks op de juiste manier te eten. We hebben het accent gelegd op criteria als “snel” (denk maar aan verse diepvriesgroenten), “goedkoop” (koop meer seizoensfruit en –groenten) en “lekker” (kruid je gerechten met aromatische kruiden of specerijen). Voortaan dus geen excuses meer! Na het lezen van ons boekje zullen lekker en gezond, goedkoop en eenvoudig hand in hand gaan met elkaar. Ongeacht of je nu alleen eet of met familie en vrienden! Klik hier om het boekje te bestellen.

De ziekte gooit het leven van de zieke overhoop en beïnvloed direct zijn omgeving. Met dit zakboekje bereikt de Stichting een ruim publiek. Vroeg of laat krijgen we immers allemaal wel eens te maken met iemand uit onze omgeving die een zware ziekte krijgt. “Wat ga ik zeggen, wat gaat er om in zijn hoofd?” Om de woorden en houding te vinden die helpen, is het nodig om de reacties van de lijdende mensen correct te interpreteren. Dit praktische boekje kan daarbij helpen. Het beschrijft de emotionele reacties van de zieke (angst, wanhoop, ontkenning, woede, strijdlust, depressie, ...), de gevolgen van de behandelingen en hun neveneffecten, de problemen rond opnieuw in de maatschappij treden, hervallen, het levenseinde. Het boekje bevat ook tal van referenties en nuttige adressen; het is verspreid op 500 000 exemplaren in het hele land. Laat ons vooral onthouden dat we eerst moeten begrijpen om beter te kunnen helpen. Een juist woord, een luisterend oor en respectvolle aanwezigheid: dat is de hulp die de zieke echt nodig heeft. U kunt het boekje hier bestellen.

In de lente van 2005 lanceerde de Stichting een nieuw project voor het grote publiek in verzorgingsinstellingen: de Infokiosken. Dat zijn mobiele displays met informatiebrochures. De Stichting stelt ze gratis ter beschikking van ziekenhuizen die ze aanvragen. Dankzij onze regionale verantwoordelijken, die regelmatig de ziekenhuizen bezoeken, kan elke instelling de brochures kiezen in functie van de aandoeningen die ze behandelen, en de beste plaats kiezen om de kiosk te plaatsen: op de afdeling zelf, aan het onthaal of in de inkomhal. Ons doel is dat de patiënten of hun naasten er de recentste folders van de Stichting vinden met concrete en duidelijke informatie over de verschillende vormen van kanker en hun behandeling, met algemene informatie als “Welke vragen kan ik stellen aan mijn arts?”, “Klinisch kankeronderzoek”, “Erfelijkheid en kanker” en ook welke persoonlijke diensten de Stichting aanbiedt. De Infokiosken kennen een groeiend succes. Vandaag beschikken 70 ziekenhuizen over een of meerdere infokiosken! We denken dat goede informatie bijdraagt om het lijden draaglijker te maken voor de patiënt en voor zijn naasten.

We hebben het al gezegd: een gezonde voeding oefent een heel positieve invloed uit op onze gezondheid en die vaststelling geldt ook voor het verband tussen voeding en kanker. Goed eten is echter vooral gevarieerd eten! Wat dan doen om het hele jaar door gevarieerd te eten? Het is niet altijd gemakkelijk om 365 dagen per jaar een idee te hebben voor een evenwichtig menu! We helpen je graag een handje met de Stichting dankzij ons zakboek met 100 recepen op het ritme van de vier seizoenen. Ja hoor, elk seizoen heeft een uitgebreide variatie aan producten. Kijk de kalender in het boekje voor groenten en fruit maar na. Omdat de zomer nog even op zich laat wachten, kunnen we ons vast warmen aan de overheerlijke visbereiding op pagina 113: een vispannetje. Klaar? Aan het fornuis dan! Pel de uien en de look en hak ze fijn. Dompel de tomaten even in kokend water om te pellen en te ontpitten en maak de venkel schoon alvorens in stukjes te stijden. Neem een stoofpan, verhit de olijfolie en laat venkel, look en uien bakken. Voeg tomaten, safraan en rijst toe. Goed mengen, overgieten met de visbouillon en 20 minuten laten koken. Kruid met cayennepeper, peper en zout. Schik de visfilets op de groenten en laat gedurende 8 minuten op een zacht vuurtje stoven. Strooi er peterselie over en besprenkel met citroensap. Smakelijk eten. Vertel ons wat je ervan vindt! U kunt dit boekje hier bestellen.

Een gezonde voeding draagt bij tot de preventie van heel wat ziektes: heel het medische corps verdedigt tegenwoordig dat standpunt! Maar wat is eigenlijk een evenwichtige voeding? Er bestaan honderden theorieën en heel wat gezondheidsmagazines pakken elk uit met hun eigen mening... Bij de Stichting hebben we dat debat wat proberen te verhelderen aan de hand van dit zakboekje. Het voedingsevenwicht komt erin aan bod, de rol van nutriënten, hoe ze nauwgezet te combineren of nog het feit dat mensen anders eten wanneer ze vijftien zijn dan wanneer ze veertig zijn...! Ander belangrijk hoofdstuk: het directe verband tussen voeding en kanker. We mogen niet vergeten dat het onmogelijk is om kanker voor 100 % te vermijden door een gezonde en evenwichtige voeding. Tal van andere factoren zoals bijvoorbeeld erfelijkheid spelen ook een rol... Toch kunnen we het risico op kanker beperken door enkele eenvoudige maatregelen zoals het verbruik beperken van alcohol, zout en verzadigde vetten of door veel groeten en fruit, vezels of vitamine C te consumeren... Twee superinteressante stukken in het boek: een heel leerrijke Juist of Fout (bv. Kan het gebruik van minarine bepaalde kankers bevorderen) en een meedogenloze test: “Is uw voeding evenwichtig”? U beantwoordt de vragen en u leest de resultaten.
Is uw voeding gezond? Bravo, doe zo voort! Kan uw voeding beter? Gebruik dan dit boekje van de Stichting als leidraad! U kunt de gids bestellen door hier te klikken.

Dag Godelive. ….. “Dag Didier.” Het antwoord komt nog trager dan gewoonlijk. Godelive probeert zich alleen op te richten, maar dat lukt al enkele weken niet meer. Ik vraag haar wat ze wil doen. …. “Wandelen”. Met haar kleindochter en een collega plaatsen we haar in haar rolstoel en we zijn vertrokken voor een ritje tot het terras. Is dat om ons op haar ritme te krijgen? We leggen het traject af aan een slakkengangetje. Aan de lift vertel ik haar dat ik moet gaan maar dat ik haar in goed gezelschap achterlaat vermits haar kleindochter en een collega bij haar blijven. Een expressief pruilmondje, alsof ze wil zeggen: “niets is minder zeker!”.
Godelive houdt nog altijd van plagerijtjes. Dat is het laatste beeld dat ik van haar bewaar. Godelive verlaat ons drie dagen later.

Bezoek aan de afdeling palliatieve zorg. Verschillende mensen die ik niet ken staan aan Godelives bed. “Dag Godelive. Wat heb je me vandaag te vertellen?” Stilte. En dan komt als een donderslag bij heldere hemel het antwoord: “Ik ga sterven.” Paf! Ik zie plots het gezicht van de persoon die tegenover me staat heel troebel. Wat doe ik nu? Als we alleen waren, zou het minder moeilijk zijn. Maar nu, in hoeverre moet ik rekening houden met de andere aanwezigen. In een fractie van een seconde beslis ik dat Godelive de absolute prioriteit is. Geen sprake van om van onderwerp te veranderen. En ik antwoord haar: “ja, je gaat sterven en zowel jij als ik wisten dat al langer”. ... “Ja, maar niet zo snel en niet zo.” “en is dat nu het moeilijkste voor jou? Dat de dingen anders gaan dan je verwacht had?” ... “Ja.” Daarop verandert Godelive zelf van onderwerp. Toch heeft ze in het kort kunnen zeggen wat er op haar lever lag.

Mijn collega’s hebben me verwittigd: op twee weken tijd is Godelive fel achteruit gegaan. Ik verwachtte me er wel aan, maar toch krijg ik een schok als ik haar zie. Ze kan niet meer alleen stappen. Haar stiltes rekken het gesprek. Ze bekijkt twee foto’s en knikkebolt. Ik blijf bij haar terwijl ze soest. Voor ik vertrek, vraag ik haar of ze wilt dat ik volgende week terugkom. Ze antwoordt snel: “ja”. Dat is dan geregeld. De palliatieve zorg werkt en Godelive voelt nergens pijn. Ze leeft wel tegen een trager tempo. Een beetje alsof ze zich spaart. Ze gesticuleert weinig, ze praat moeilijker en haar antwoorden laten op zich wachten. Ze blijft echter perfect bewust. Op andere momenten is het alsof ze zich opwindt over het feit dat ze zo traag is. Voor haar bezoekers is het niet altijd makkelijk om zich aan haar ritme aan te passen. Soms volstaat het om gewoon in stilte bij haar te zijn. Na elk bezoek dezelfde vraag: “wil je dat ik terugkom?”. En altijd hetzelfde antwoord: “ja”.

We zijn dus ontsnapt aan het onbeperkt voortzetten van de behandeling. Oef. Het stopzetten van de kankerbehandeling betekent echter niet dat artsen haar medisch gezien aan haar lot overlaten. Palliatieve zorg moeten voor een waardig levenseinde en de best mogelijke levenskwaliteit zorgen. Voor ons, haar collega’s, is de laatste stap van de reis ook het moment om wat op de achtergrond te verdwijnen en zoveel mogelijk plaats te laten voor haar familie. We laten haar zeker niet vallen, maar we willen ons ook niet opdringen. Elk om beurt bellen we haar en brengen we haar korte bezoekjes als ze dan wenst. Ondanks de inspanningen van haar naasten kan Godelive niet meer alleen leven. Op een zekere nacht maakt ze een kwalijke val (gelukkig zonder iets te breken). Het risico dat zoiets opnieuw gebeurt is groot en er is geen andere oplossing mogelijk dan opname in een afdeling palliatieve zorg. Godelive ligt daar goed: een kamer voor haarzelf en de eenheid beschikt over een ontvangstsalon en zelfs over een mooi, zonovergoten terras dat enorm populair is in deze zachte herfst. Ik ga langs om haar te groeten voor ik op vakantie vertrek. Ik beloof haar mijn vakantiefoto’s te komen tonen zodra ik terug ben.

Op enkele weken tijd is de fysieke toestand van Godelive sterk achteruit gegaan. Ze verplaatst zich steeds moeilijker en is duizelig. Ze is er met haar hoofd nog helemaal bij, maar soms vertraagt het ritme van de conversatie en sommige antwoorden laten lang op zich wachten. Op nadrukkelijke vraag van haar familie praat het medische team met Godelive over een eventuele nieuwe experimentele behandeling. De artsen verplichten haar niet om de behandeling te volgen, ze stellen het alleen voor. Godelive vraagt mijn mening. Ik antwoord dat alleen zij kan beslissen, maar ik vraag haar vooral wat ze verwacht van een dergelijke behandeling. Ik leg haar uit dat het geneesmiddel in kwestie alleen maar doeltreffend is bij een beperkt aantal zieken en de progressie van de ziekte alleen maar kan vertragen. Bovendien kan een behandeling gepaard gaan met ongewenste neveneffecten. Ik vraag haar in welke mate het voor haar belangrijk zou zijn om de dingen te vertragen, rekening houdende met de kwaliteit van haar huidige leven. Langer leven betekent niet noodzakelijk beter leven. Ik voel echter dat haar naasten zich aan die ultieme hoop vastklampen en er zelfs bij haar zouden kunnen op aandringen om de behandeling te ondergaan. Ik geef hen dus dezelfde informatie als aan Godelive en benadruk het feit dat de evolutie van de ziekte hoe dan ook onomkeerbaar is. Tot mijn grote opluchting besluit Godelive om de behandeling te weigeren.

Eerste praktische gevolg: de chemotherapie is stopgezet. Onnodig immers om in deze omstandigheden verder te doen. Maar het stopzetten doet een bijzonder moeilijke vraag rijzen: wat doen we nu??? Voorbereiding op de strijd. Ontredderde collega’s in mijn bureau. De familie van Godelive aan de telefoon. Diegene die zich het meest op de achtergrond houdt, is Godelive zelf. Waarschijnlijk omdat het nieuws haar verdoofd heeft. Toch belangen de beslissingen, die moeten vallen, in de eerste plaats haar aan. Ze kunnen trouwens niet worden genomen zonder haar toestemming. De behandeling stopzetten is een bijzonder moeilijk moment voor allemaal. Voor de zieke om te beginnen. Die voelt zich soms verlaten en verraden en moet nu elke hoop op genezing definitief opgeven. Hetzelfde geldt voor de mensen uit de omgeving. Voor wat de verzorgers betreft, is het alsof de ziekte ze schaakmat gezet heeft. Wanneer het moment echter gekomen is, moet men stop kunnen zeggen. Anders leidt dat tot het onbeperkt doorzetten van de medische behandeling.

Beeld: PhotoAlto - Isabelle Rozenbaum

Godelive heeft problemen met haar zicht. Dat verontrust ons aanvankelijk niet teveel. In het begin van haar chemosessies had ze dezelfde moeilijkheden en alles kwam snel in orde. Waarschijnlijk ging het om een neveneffect van voorbijgaande aard. Ditmaal blijft het probleem echter aanhouden. Zoals vaak in een dergelijke situatie beginnen we stilaan het ergste te vrezen... Haar artsen besluiten om de volgende balans af te wachten. Die is hoe dan ook voorzien voor binnen drie weken. Drie weken! Dat is een eeuwigheid als je ongerust bent. Ze hebben de balans opgemaakt. Nog enkele dagen geduld om de resultaten te hebben. De minuten en uren lijken bijzonder lang. Ditmaal weten we het wel en we hebben bijna spijt dat we zo ongeduldig waren. Het nieuws is slecht. Heel slecht zelfs. Meervoudige uitzaaiingen in de hersenen. Dat betekent dat de kankercellen van de longen in de hersenen hebben postgevat om er secundaire gezwellen te vormen. Het spreekt voor zich dat de overwoekering van de hersenen bijzonder ernstig is vermits het gaat om een vitaal orgaan. Ander gevolg van deze ontdekking: nadat de behandeling maandenlang haar nut bewezen heeft, werkt ze niet meer of onvoldoende. Ze kon eerst de evolutie van de ziekte afremmen, maar nu ontsnappen de uitzaaiingen aan haar controle. Kortom, een lawine van het slechtst mogelijke nieuws.